Hoe vaak heb je een foto gemaakt waarbij net wat dingen in de weg zitten, oneffenheden heeft of de details net wat anders moeten? Ik loop hier geregeld tegenaan. Neem bijvoorbeeld foto’s die ik maak tijdens een van de urbex trips, op veel van dergelijke locaties vind je graffiti. Er zijn heel veel manieren om je foto’s te verbeteren of aan te passen, in dit artikel ga ik specifiek in op het retoucheren en klonen van materiaal om je foto te verbeteren. In sommige foto’s wil ik graag af van die graffiti, daar komt het foto bewerken bij kijken of in officiële termen retoucheren. 

Meepraten op Facebook

fort-de-la-chartreuse-ongeretoucheert

Foto retoucheren, wat, waarom en wanneer?

Zoals je in de inleiding hebt kunnen lezen zijn er verschillende momenten waarop je foto bewerking kan inzetten. Volgens Wikipedia is de definitie van retoucheren de volgende

Retoucheren is het achteraf bewerken van een afbeelding of een film. Het doel is het werk te ontdoen van ongerechtigheden, het verantwoord aanbrengen van verbeteringen.

Naar mijn idee is het achteraf bewerken van een foto een zeer belangrijk proces in het maken van een foto. Het stopt niet bij de druk op de knop, maar pas na (soms uren) effectieve nabewerking.

 

Wat is retoucheren?

Zoals de definitie al aangeeft, retoucheren is het achteraf bewerken van een afbeelding of film. Ik richt me in dit artikel op foto’s, dus afbeeldingen. Ik ben zelf niet vies van rigoureuze nabewerking, zolang het eindresultaat maar natuurlijk oogt. Vaak zie ik foto’s die zijn na bewerkt, vooral als dit door middel van HDR technieken is gedaan, dat het eindresultaat een soort Si-Fi achtige foto is geworden. In dit artikel leer ik je niet om dergelijke bewerking te doen, maar een eindresultaat na te streven dat realistisch is.

 

Waarom een foto bewerken?

Waarom zou ik een foto bewerken die al perfect is? Mijn antwoord: niet. Als je foto al perfect is zoals deze uit de camera is gekomen, dan zou ik zeker niet gaan knutselen aan de foto en laten zoals hij is. De kans dat je aanpassingen gaat maken die uiteindelijk minder goed uitpakken is zeer aanwezig. Ik zou alleen foto bewerking aanbevelen als je een hele duidelijke reden hebt om dit te doen. Laat me een voorbeeld geven:

 

Hierbij zie je dat er een strook graffiti zit op de deurpost. Dit leidt mij af en trekt mijn aandacht naar dat stuk graffiti om de deur. Het doel van deze foto is het contrast tussen de donkere stukken en de felle lichtinval vanuit de kamers. Het wegtrekken van de aandacht van mijn doel met deze foto is reden om deze foto te bewerken en de graffiti van de deurpost te halen.

Nu je weet wat retoucheren is en wanneer je naar mijn idee een foto het best wel en niet kan bewerken leg ik je graag uit hoe je dat dan doet!

 

Fotobewerking in 10 stappen!

Nu is het tijd dat je precies te zien krijgt hoe ik mijn foto’s bewerk. Ik laat 2 verschillende technieken zien. Uiteraard zijn er nog veel meer manieren of je foto’s te bewerken. De technieken die ik laat zien zijn 1) enkel retoucheren, 2)retoucheren, manipuleren en klonen. In deze tutorial/how to leg ik techniek 2 uit.

Ik leg het graag uit in stappen. Ik bespreek de stappen die ik neem om foto’s te bewerken, uiteraard zijn er ook andere programma’s om dit mee te doen. Zie de paragraaf retoucheer tools en software voor meer programma’s om foto’s mee te bewerken.

 

Stap 1 Foto importeren in Lightroom
Stap 2 Bepaal welke onderdelen van de foto bewerkt moeten worden
Stap 3 Foto zo optimaal mogelijke eigenschappen (instellingen) meegeven in Lightroom
Stap 4 Foto exporteren naar Photoshop
Stap 5 Gebruik het retoucheerpenseel om oneffenheden op te lossen
Stap 6 Gebruik de kloon tool om geïsoleerde onderdelen te kunnen herstellen
Stap 7 Perfectioneer de foto door alle bewerkte plekken na te lopen
Stap 8 Beoordeel of de foto realistisch is
Stap 9 Finaliseer, exporteer en als van toepassing publiceer je foto!
Stap 10 Klaar!

 

Tip: klik op de foto om hem te vergroten zodat je de instellingen en opties makkelijker kunt bekijken.

Stap 1 foto importeren in Lightroom

Om te beginnen moet je een foto importeren in het fotobewerking programma dat je gebruikt. Voor nu is dat Lightroom. Als ik Lightroom opstart zie ik het volgende scherm, voor jou is dit hetzelfde, maar (uiteraard) met andere foto’s.

lightroom-importeren-foto

Zorg ervoor dat in het top menu “ bibliotheek” geselecteerd staat. Klik dan op 1 (importeren).

Na het klikken op importeren krijg je het importeren scherm te zien.

importeren-foto-lightroom

Hier kies je de bron waar de foto staat, klikt deze aan waarnaar alle foto’s die in die map/bron staan weergegeven worden, zie afbeelding:

lightroom-foto-importeren

Klik de foto aan die jij graag wilt importeren en klik op importeren.

Je gaat nu weer terug naar je beginscherm waar de nieuwe foto is geïmporteerd. Ik heb een foto van het fort de la chartreuse geïmporteerd, zie onderstaand.

lightroom-ontwikkeling-scherm

  1. klik op ontwikkelen – hier kan je de foto verder verfijnen naar jouw smaak, met belichting, contrast, helderheid etc.
  2. De instellingen – deze schuifjes kan je instellen zodat de foto jouw gewenst resultaat krijg op deze vlakken.
  3. Foto selectie – deze film strip toont alle foto’s die beschikbaar zijn in de door jou gekozen map.

 

Zoals je ziet zijn er nog veel meer instellingen mogelijk. Binnenkort zal ik een uitgebreidere tutorial maken over hoe je met Lightroom kan werken en waar de belangrijkste instellingen en opties te vinden zijn voor fotografen.

Stap 2 Bepaal welke onderdelen van de foto bewerkt moeten worden

Dan komt het artistieke deel van werken met foto’s, bepalen wat er en of er wat moet veranderen aan de foto. Voor deze tutorial heb ik deze foto gekozen, omdat deze foto een veel voorkomend probleem heeft van Urbex locaties…. Graffiti.  In deze foto stoort de graffiti mij enorm, dus wil ik dit proberen op een subtiele en nette manier te verwijderen.

In Lightroom kunnen we de eigenschappen van de foto bewerken/aanpassen. Voor het wegwerken van de graffiti hebben we Photoshop nodig.

Stap 3 Foto zo optimaal mogelijke eigenschappen (instellingen) meegeven in Lightroom

Zoals gezegd, in Lightroom kunnen we de eigenschappen van de foto aanpassen. Voor deze foto heb ik flink wat aan de schuifjes gezeten om de juiste instellingen te krijgen, zie:

instellingen-lightroom

Dit is heel persoonlijk wat je mooi vindt aan een foto. Ik adviseer je om flink te spelen met de instellingen. Schuif de instellingen van helemaal links naar helemaal rechts en bekijk per onderdeel wat je wel en niet mooi vindt. Zo vind ik bij vrijwel alle foto’s (deze toevallig uitgezonderd) een 100 helderheid te overdreven en een hele hoge levendigheid ook. Soms lenen foto’s zich hier wel heel goed voor.

 

Een Urbex tip: schuif de levendigheid omhoog en de verzadiging een stuk naar beneden(net wat meer dan de levendigheid omhoog), dit geeft een extra grauw/Urbex gevoel aan de foto, dit kan in veel gevallen net dat stukje bewerking zijn waardoor de foto gaat leven.

Dan scroll ik een stuk naar beneden in het rechter menu tot in bij lenscorrecties kom. Hier gebruik ik normaliter twee tabbladen:

  1. standaard
  2. profiel

Standaard lenscorrectie geeft je de mogelijkheid om Lightroom te laten bepalen of de foto recht staat en dit eventueel aan te passen. Er zijn verschillende opties.

  1. Uit – geen correctie
  2. Automatisch – Lightroom bepaald zelf hoe de foto het best recht te zetten op 3 vlakken
  3. Niveau – de foto wordt horizontaal recht gezet
  4. Verticaal – de foto wordt verticaal rechtgezet
  5. Volledig – de foto wordt zowel verticaal als horizontaal recht gezet

Kijk hierbij altijd uit hoe de foto eruit komt te zien, dit kan hele vreemde vertekeningen opleveren.

Om geen uitgerekte foto’s te krijgen zorg ik altijd dat ik de drie hokjes aangevinkt heb.

Zie afbeelding voor deze instellingen.

lenscorrecties-standaard-lightroom

De tweede tab in het lenscorrectie onderdeel is wellicht een van de meest belangrijke. In veel gevallen is het goed om met deze instellingen te beginnen, omdat deze veel effect hebben op de overige instellingen.

lenscorrecties-profiel-lightroom

Zoals je ziet kan je in Lightroom aangeven welke lens je hebt gebruikt voor het maken van de foto. Lightroom heeft vrijwel alle lenzen in de software opgenomen en de daarbij horende compensatie op afwijkingen van de lens, zoals kleur, vervorming, vignettering etc. Ik stel dit vrijwel altijd in voor de foto’s waar ik mee werk.

Mocht het zo zijn dat de sliders niet voldoende effect geven kan je het aanpassingspenseel gebruiken. Hoe je dit doet leg ik uit in een het artikel over Lightroom elementen gebruiken.

Als je de instellingen hebt aangepast op de manier zodat jij tevreden bent kan je de foto exporteren, zie stap 4 hoe je dit doet.

Stap 4 Foto exporteren naar Photoshop

Nu je de foto hebt met de instellingen naar jouw wens gaan we het graffiti verwijderen met behulp van Photoshop. Allereerst moeten we de foto van Lightroom exporteren naar Photoshop. Klik rechtermuisknop op de foto en kies:

  1. bewerken in
  2. bewerken in Adobe Photoshop (CS6)

Zie afbeelding

lightroom-bewerken-photoshop

In sommige gevallen krijg je nog een extra venster waar Lightroom vraag op welke manier je de foto wilt importeren in Photoshop, gebruik in dit geval altijd de optie waarin je de Lightroom instellingen meeneemt naar Photoshop. Doe je dit niet ben je al je Lightroom instellingen kwijt, zoals je belichting, niveauaanpassingen etc. en moet je opnieuw exporteren.

Als je de foto hebt geëxporteerd naar Photoshop wordt het programma automatisch geopend en kan je de foto verder bewerken in Photoshop.

foto-importeren-photoshop

Zoals je ziet krijg je in Photoshop te maken met een volledig andere set aan tools die je kunt gebruiken voor het verbeteren van je foto.

Stap 5 Gebruik het retoucheerpenseel om oneffenheden op te lossen

We willen het graffiti verwijderen van de foto. Photoshop heeft een aantal tools waarmee we dit kunnen goed, we beginnen met het snel retoucheerpenseel. Er is een verschil tussen het snel retoucheerpenseel en het retoucheerpenseel.

snel-retoucheerpenseel-photoshop

Het retoucheerpenseel heeft extra input nodig, namelijk een bron waarmee Photoshop moet werken bij het retoucheren. Het snel retoucheerpenseel berekend zelf wat de omgevingskleuren en structuur is en neemt dit op in het te retoucheren onderdeel. Ik laat verderop in deze stap het verschil tussen beide zien.

Om het retoucheerpenseel te gebruiken selecteer je in het linkerretoucheerpenseel-uitklapmenu-photoshop menu het pleister icoontje, zie afbeelding links. Als je langer klikt op het icoontje klapt een uitgebreider menuutje uit (dit geldt voor alle onderdelen waar een driehoekje rechts onderin staat).  Daar kan je bijvoorbeeld kiezen tussen het snel en gewoon retoucheerpenseel, zie afbeelding.

 

Selecteer het snel retoucheerpenseel in het uitklap menu. Je muis veranderd nu in een rondje. Hoe groter het rondje hoe groter het retoucheeroppervlak. Je kan het rondje vergoten of verkleinen door gebruik te maken van de [ = verkleinen en de ] = vergroten.

 

 

 

selectie-retoucheren-photoshop

 

Nu je gebruik maakt van het retoucheerpenseel kan je aan de slag met het wegpoetsen van oneffenheden, in ons geval graffiti. Op de gekozen foto selecteer ik een klein stukje graffiti op de linker muur, zie afbeelding links.

Door dit te selecteren met het snel penseel vragen we Photoshop om te berekenen hoe dit te verbeteren op basis van de omringende kleuren, textuur etc.  Door je muis los te laten bevestig je de selectie en gaat Photoshop aan het werk.

 

 

 

geretoucheerde-muur-photoshop

 

Links zie je het resultaat van het retoucheren. De graffiti is weg van het stukje van de muur. Naar mijn mening heeft Photoshop heel goed werk gedaan. Het zie er heel natuurlijk uit en als je niet weet dat er graffiti heeft gezeten zou je het niet weten.

 

 

 

 

 

 

 

 

Het is heel belangrijk dat je niet een te groot oppervlak in één keer laat retoucheren, dan krijg je hele vreemde uitkomst. Dit komt omdat de software dan zoveel verschillende onderdelen moet meenemen en verwerken dat er veel compromissen worden gedaan, zie onderstaand links dat een groot deel geselecteerd is en op de rechter foto de uitkomst.

fort-de-la-chartreuse-ongeretoucheert

compromis-uitkomst-retoucheren-photoshop

De uitkomst is absoluut niet werkbaar. Mijn advies is dus om altijd kleinere onderdelen te selecteren en te retoucheren om dit soort compromissen te voorkomen.

Het retoucheren kan heel goed op plekken waar niet extreem veel structuur zit. In dit geval dus op de pleister muur. Op de stenen muur wordt het veel lastiger om gebruik te maken van het retoucheerpenseel. Het penseel houdt namelijk geen rekening met hoe de stenen gemetseld zijn, dus con
text. Daarnaast komt het nogal eens voor dat er wat vervaging optreed bij het gebruiken van het penseel. Kijk wat er gebeurd als ik de graffiti op de stenen muur links van het pleisterwerk wil retoucheren door middel van het penseel:

 retoucheren-op-stenen-muur

 retoucheren-op-stenen-muur-2

 retoucheren-op-stenen-muur-3

Zie op foto 1 de graffiti op de muur, foto 2 de selectie gemaakt om de graffiti te verwijderen, foto3 de uitkomst. Zoals je ziet is de uitkomst totaal niet werkbaar, dit komt, omdat het penseel niet in staat is om contextueel de juiste keuze te maken. Hiervoor hebben we andere tools nodig, bijvoorbeeld de kloon toon. In stap 6 zie je hoe je hiermee werkt.

Stap 6 Gebruik de kloon tool om geïsoleerde onderdelen te kunnen herstellen

Met de kloon tool kan je bepaalde plekken van een afbeelding klonen naar een andere plek. Bij stap 5 zagen we de stenen muur, die werd onwerkbaar als we de snel retoucheertool gebruiken. Als je de kloon tool gebruikt kan je wel de gewenste resultaten krijgen. Zie onder op afbeelding 1 de muur met graffiti en op afbeelding 2 de muur zonder graffiti na gebruik van de kloon tool.

 

kloonstempel-photoshop-niet-gekloont

kloonstempel-photoshop

Zoals je nu ziet, de muur is ontdaan van de graffiti en verliest geen structuur. Wel is het heel belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen herkenbare klonen te zien zijn in de muur, want dat wordt het te duidelijk dat de foto bewerkt is.

kloonstempel-menu-photoshop

Hoe pak je het klonen aan? Ten eerste selecteer je de kloonstempel tool in Photoshop, zie afbeelding. Ook hier zie je een driehoek, onder het uitklapmenu vind je de optie patroonstempel, daarmee kan je een bepaald patroon uitkiezen en daar onderdelen van de foto “inkleuren” . Voor nu houden we het bij de kloonstempel.

 

 

 

 

Je hebt ge kloonstempel nu geselecteerd. Deze werkt alleen als je vooraf een gebied in je foto selecteert als “bron” ,dus het deel dat je wilt klonen. Dit doe je door de ALT toets ingedrukt te houden en te klikken op het gebied wat je wilt klonen. Zie afbeelding voor een voorbeeld:

kloonstempel-bron-bestemming-photoshop

Als je de kloonbron door middel van de ALT toets hebt ingesteld kan je de bestemming als het ware inkleuren. Let op dat de kloonbestemming de kloonbron relatief volgt, dus in de voorbeeld foto, als er een heel stuk naar rechts wordt gekleurd zal het pleister worden ingekleurd op de bestemming.

Nu is het zo dat als je een groot deel van het bovenste deel van de muur kloont naar een lager deel dat het heel erg opvalt dat het dubbel is. Dit vraagt een stuk creativiteit bij het bewerken. Ga dus heel nauwkeurig te werk bij het gebruiken van de kloonstempel en verander voortdurend van kloonbron om repetitie te voorkomen.

Nu weet je hoe je kunt werken met de kloonstempel tool en de snel retoucheerpenseel tool. Het is nu aan jou om je creativiteit in te zetten en een zo natuurlijk mogelijke bewerking te krijgen. Om dit helemaal perfect te krijgen ben je vaak lang bezig. Neem dan ook de tijd voor nabewerking, afraffelen zie je heel snel aan een foto.

Stap 7 Perfectioneer de foto door alle bewerkte plekken na te lopen

In het verlengde van stap 6 is het perfectioneren van je foto. Loop alle plekken die je aangepakt hebt na en bedenk en bekijk of de bewerking goed gedaan is, natuurlijk oogt en je hem online zou durven delen met de wereld. Zo niet, ga terug in het bewerking proces en pas de foto verder aan zodat deze verbeterd.

Stap 8 Beoordeel of de foto realistisch is

Het belangrijkst is om de foto even te laten rusten, laat hem een dagje of een paar dagen in een map op je computer achter en kijk er daarna nog eens na. Uiteraard bij foto’s van bijvoorbeeld evenementen of feesten is dit erg lastig, omdat die snel gepubliceerd moeten worden. Als je de mogelijkheid hebt, kijk dan na een aantal dagen weer naar je foto en beoordeel nogmaals of deze natuurlijk oogt. Ik zie online veel foto’s voorbij komen waar de bewerking flink is doorgeslagen. Er zit veel te veel kleur in de foto, te helder, wittinten zijn volledig uitgefilterd waardoor een onnatuurlijk effect ontstaat, maar het meest voorkomende probleem is te veel HDR bewerking.

hdr-too-much

HDR kan heel erg mooi zijn, deze tak van nabewerking en fotografie beoefen ik ook, maar te veel HDR maakt je foto naar mijn idee stuk en wordt het surrealistisch. Oordeel vooral zelf!

 

Let niet alleen op de bewerking maar ook nogmaals op de instellingen. Heb je bijvoorbeeld niet te veel helderheid, contrast, wittinten, verzadiging etc. gebruikt? Als je na een paar dagen de foto niet meer ziet zitten wees dan ook niet bang om de foto te verwijderen en een andere foto te pakken. Dit is natuurlijk erg lastig als je uren tijd in de foto hebt zitten, maar je voelt het wanneer een foto niet werkt. Dan is het beter deze niet online te plaatsen of te publiceren.

Stap 9 Finaliseren, exporteren en als van toepassing publiceren van je foto!

Je bent helemaal tevreden over je foto, je bent na een aantal dagen nog steeds verliefd op de foto! Het is nu tijd om te foto te finaliseren, exporteren en als dit je doel is te publiceren, bijvoorbeeld op je website.

Bij het finaliseren van je foto let je op de laatste details, wellicht zit er nog ergens wat graffiti wat je wilt wegwerken, of zijn de kleuren nog niet helemaal optimaal. Je kunt de bewerkte foto altijd nogmaals in Lightroom inladen om makkelijk de instellingen weer aan te passen.

Uiteindelijk exporteer je de foto. We zitten nog in Photoshop. Afhankelijk van de doeleinden waar je de foto voor wilt gebruiken kun je verschillende opties kiezen om de foto op te slaan of te exporteren. Ik sla mijn foto’s altijd voor drie verschillende doeleinden op:

  1. artikelen op mijn website
  2. slides op de website
  3. verkopen van foto’s in onze shop

Optie 1 zijn over het algemeen klein formaat foto’s, slides zijn wat groter en foto’s voor in de shop zijn volledige grote. In Photoshop kies je in het menu voor bestand -> opslaan voor web, zie onderstaande afbeelding.

opslaan-voor-web-photoshop

Als je op deze optie geklikt hebt dan kom je in het opslaan voor web scherm waar je instellingen kan kiezen voor het exporteren van je foto, zie afbeelding.

opslaan-voor-web-photoshop-export-scherm

Er zijn verschillende instellingen te doen in dit scherm. Ik heb nummertjes neergezet bij belangrijke elementen en instellingen.

  1. de fotopreview zoals de foto eruit komt te zien als je hem uiteindelijk opslaat, dit veranderd als je de instellingen aanpast.
  2. Het formaat (Jpeg, PNG, WBMP of GIF) waarin je de foto wilt opslaan en de kwaliteit waarin je hem opslaat. De kwaliteit gaat varieert tussen
    1. Laag
    2. Normaal
    3. Hoog
    4. Zeer hoog
    5. Maximaal

Dit heeft invloed op het aantal kb’s of mb’s dat de foto groot zal zijn, belangrijk om daar goed op te letten.

  1. Je kan nog specifieker invloed uitoefenen op de kwaliteit van je foto door een cijfer van 0 (laag) tot 100 (maximaal) in te stellen. Je ziet de kwaliteit van de foto op de foto zelf bij nummer 1.
  2. In dit scherm heb je invloed op de afbeeldinggrootte en op de aspect ratio. Door de breedte en hoogte aan te passen kan je de afmeting van de afbeelding aanpassen. Deze kan je onafhankelijk van elkaar aanpassen door het link symbooltje uit te klikken.
  3. Ik gebruik deze optie vaak om foto’s procentueel te verkleinen, bijvoorbeeld 30% van de volledige grootte voor afbeeldingen die ik gebruik voor slides.
  4. Hier lees je af welk formaat de afbeelding wordt opgeslagen en hoe groot de afbeelding is in kb’s of mb’s.
  5. Opslaan, spreekt voor zich, sla je afbeelding op met de instellingen die je hebt gekozen.

Stap 10 Klaar!

Na het uitvoeren van al deze stappen ben je klaar! Je hebt de foto zoals je hem wil, ontdaan van oneffenheden, juiste belichting, helderheid en overige instellingen. Je hebt de foto gepubliceerd, dus kan je foto nu (online) succes gaan krijgen! Laat ons jouw geretoucheerde foto zien, we zijn heel benieuwd!

Mijn bewerkte foto is uiteindelijk zo geworden:

fort-de-la-chartreuse-retoucheren-artikel

Alternatieve fotobewerking programma’s / tools

Uiteraard zijn er heel veel verschillende programma’s en tools die je kunt gebruiken om je foto’s te bewerken. Een goed gratis alternatief voor Photoshop is GIMP, deze software heeft ook functies als cloning en healing waar je dezelfde handelingen als in dit artikel beschreven mee kunt uitvoeren.

Je kan deze software gratis online downloaden via de website van GIMP.

Naast GIMP kan je heel goed foto’s bewerken met de gratis online editor van PIXLR. Hier hoef je dus niks voor de downloaden of te installeren, je hoeft er zelfs geen account aan te maken. Je kan voor snelle bewerking zo aan de slag, een foto importeren en je kan bewerken. Het is wel even wennen en soms kan het nogal wat frustraties opwekken, maar voor een gratis toegankelijk fotobewerkingsprogramma is dit zeker meer dan de moeite waard.

Voor meer advanced / uitgebreide bewerking heb je toch al snel betaalde tools nodig. Hier kort een top 4 Photoshop alternatieven lijstje:

  1. Affinity Photo (alleen voor mac / apple)
  2. Sketch (alleen voor mac / apple)
  3. Corel PaintShop Pro
  4. Adobe Photoshop Elements

Deze tools kosten lang niet zo veel als Photoshop CS6, namelijk maximaal $99,-. Voor CS6 betaal je al snel rond de 800 euro.

Alternatieven voor Lightroom heb ik nog niet mee gewerkt. Wel weet ik een aantal alternatieven:

  1. Corel AfterShot Pro 2
  2. ACDSee Ultimate 9
  3. Nikon CaptureNX2

Zeker de moeite waard als je Lightroom niet prettig vindt werken of te duur is, om eens een van deze tools te proberen.

Zelf foto bewerking tips?

Heb jij tips hoe je foto’s bewerkt en het beste uit je foto’s weet te halen? Deel ze met ons, we zijn heel benieuwd!

Meepraten op Facebook